Sự Thật Về Giá Trị Của Công Việc Barista

Submitted by Barista School On Wednesday, 08/05/20 - 9:03pm

Công việc Barista tại Việt Nam vẫn bị xem nhẹ, thậm chí là “xem thường” mặc dù ngành kinh doanh cà phê đang trong giải đoạn bùng nổ. Bên cạnh đó, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê đứng thứ nhì trên thế giới. cũng là quốc gia có nền văn hoá về cà phê với gu thưởng thức đặc trưng. Vậy đâu là nguyên nhân của giới hạn này?

Thị trường cà phê Việt Nam trong làn sóng mới

Hiện nay thị trường cà phê tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển sôi nổi hơn bao giờ hết: Văn hóa cà phê đã xuất hiện tại Việt Nam hơn 100 năm (từ năm 1857).

Những hạt giống cà phê đầu tiên xuất hiện nhờ người Pháp và trở nên phổ biến rộng rãi với chính sách phát triển nông nghiệp nhằm vực dậy kinh tế sau ảnh hưởng của chiến tranh. Nhưng Việt Nam vẫn đi sau thế giới về cà phê chất lượng cao.

Cho đến khoảng 5-6 năm gần đây, thị trường cà phê nước nhà mới bắt đầu có dấu hiệu chuyển mình do sự du nhập của định nghĩa Cà Phê Đặc Sản (Specialty Coffee) – một khái niệm về nâng cao chất lượng cà phê ở mọi khâu sản xuất. Người làm cà phê bắt đầu chú trọng hơn về chất lượng thành phẩm.

Ngành cà phê Việt Nam hiện nay vẫn còn chịu ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19: một số cửa hàng tư nhân nhỏ lẻ đã phải ngậm ngùi đóng cửa trong tình hình căng thẳng về doanh thu. Nhưng vẫn có rất nhiều cửa hàng hoặc chuỗi cửa hàng mới mọc lên với sự đa dạng về quy mô, hình thức, phong cách. Điều đó cho thấy rằng, ngành kinh doanh cà phê đã, đang và sẽ phát triển dù trong hoàn cảnh nào.

Thị trường cà phê Việt Nam trở nên khởi sắc hơn từ khi có sự du nhập của Specialty Coffee

Có thể nói kinh doanh cà phê đang bước vào thời kỳ chuyển mình vươn lên, nguồn cung và nguồn cầu đều phát triển đáng kể, theo đó thì nghề làm cà phê nói chung và nghề Barista nói riêng thay vì cũng phải có chỗ đứng thì vẫn bị “xem nhẹ”. Chúng ta sẽ phân tích vấn đề theo hai hướng: chủ quan và khách quan.

Nguyên nhân chủ quan

1. Barista chưa thể hiện được thái độ chuyên nghiệp trong công việc

Có câu: “Tiên trách kỷ, hậu trách nhân”. Việc đầu tiên, chúng ta sẽ phân tích vấn đề ở phương diện người làm nghề.

Trước đây, khi khái niệm về ngành cà phê của người Việt Nam chưa có sự cập nhật, chuyển biến, công việc pha chế cà phê được xem là lao động phổ thông.

Sau khi xuất hiện làn sóng thứ ba, định nghĩa về Barista bắt đầu có sự thay đổi – họ là người đại diện cuối cùng của chuỗi sản xuất và tiếp xúc trực tiếp với khách hàng.

Một Barista chuyên nghiệp cần đáp ứng đủ các yêu cầu về kiến thức chuyên môn, năng lực, kỹ thuật, cá tính sáng tạo, kỹ năng giao tiếp … để có thể phát triển toàn diện sự tinh túy trong việc truyền đạt giá trị của ly cà phê.

Để các bạn Barista có thể khẳng định vị thế của mình, đầu tiên, hãy là một Barista có trách nhiệm!  Bạn sẽ không được đánh giá cao nếu dễ dãi với công việc của mình: một khách hàng có thể không biết ly cà phê của bạn ngon như thế nào, nhưng họ sẽ biết liệu bạn có đang nghiêm túc với công việc của mình hay không!

Đầu tiên, hãy là một Barista có trách nhiệm!
  • Mỗi ngày đi làm, bạn có chăm chút cho từng món nước, cho dù đó không phải là cà phê?
  • Hằng ngày bạn có luôn đến trước giờ làm 15 phút để sửa soạn bản thân thật nghiêm chỉnh trước khi mở cửa và đón khách?
  • Nếu khách hàng không hài lòng với ly cà phê, bạn có sẵn sàng lắng nghe tìm hiểu xem vấn đề nằm ở đâu? 
  • Bạn có cố gắng lấy thật chuẩn từng tách cà phê dù có 30 người khách đang xếp hàng đợi hối thúc ở phía sau lưng?
  • Bạn có sẵn lòng giải thích nhiệt tình cho khách hàng về hành trình của hạt cà phê cho dù bạn đang rất mệt nhoài sau một ngày làm việc vất vả?
  • Nếu có lỡ tay làm sai công thức, bạn có dám dũng cảm xin lỗi khách và làm lại cho dù đang rất đông?

Từng chút từng chút một, những nỗ lực theo đuổi sự hoàn mỹ, chính là con đường đáng kính của bất kì công việc nào. Thành quả mà các bạn có được chính là giá trị mà các bạn đem lại cho cộng đồng.

2. Barista chưa có sự đầu tư vào trình độ chuyên môn

Một mặt khác dẫn đến việc bị “xem nhẹ” ở phía các Barista đó là vấn đề về kiến thức chuyên môn. Đa số các bạn Barista được đào tạo tại nơi làm việc. Vì vậy, chúng ta không thể kiểm soát được chất lượng chuyên môn của một Barista, do tùy theo môi trường mà kiến thức hoặc phong cách đào tạo có thể khác nhau.

Mặt bằng chung, đa số Barista Việt Nam vẫn chưa tìm được phương hướng phát triển cho con đường chuyên nghiệp của mình để thực sự đầu tư nghiêm túc.

Barista cần nghiêm túc đầu tư và trau dồi trình độ chuyên môn

Nói một cách đơn giản, đó là thì bạn không thể làm kế toán nếu chỉ biết cộng trừ nhân chia, hay làm một đầu bếp nếu chỉ biết nấu ăn bình thường ở nhà. Để có được cái nhìn nghiêm túc của cộng động về công việc của Barista, thì bản thân người làm nghề phải đủ nghiêm túc để nhìn nhận trình độ của mình trong công việc.

Nguyên nhân khách quan

1. Người sử dụng lao động chưa hiểu được tầm quan trọng của trình độ tay nghề

Một trong những yếu tố khách quan đó là người sử dụng lao động. Để tăng lợi nhuận, người chủ đầu tư, quản lý sẽ có thứ tự ưu tiên về chi tiêu, dẫn đến việc thu hẹp quỹ lương cho tay nghề. Bài toán lợi nhuận dĩ nhiên chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng để tạo nên uy tín của thương hiệu, trước hết, sản phẩm của bạn cần phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, mà người trực tiếp quyết định điều đó chính là các Barista.

Barista chính là “trái tim” của một cửa hàng cà phê, họ là người sử dụng kỹ năng và kiến thức của mình để tạo ra những tách cà phê tiêu chuẩn, quan tâm chăm sóc cho khách hàng của bạn.

Đầu tư cho con người chính là sự đầu tư lâu dài. Những Barista có trình độ cần người tuyển dụng thẩm định được giá trị đó. Giống như ngọc quý cần được đặt đúng chỗ, nếu không thì cũng chỉ là đá sỏi bên đường.

Barista chính là “trái tim” của một cửa hàng cà phê

“Hãy chăm sóc nhân viên của bạn, và họ sẽ chăm doanh nghiệp của bạn.” (tạm dịch : “Take care of your employees and they’ll take care of sóc your business.”) – Richard Branson.

Để có thể sở hữu một doanh nghiệp bền vững, trước hết hãy xây dựng những con người sẽ thay bạn định hình nên doanh nghiệp đó. Xây dựng một môi trường làm việc có thể nuôi dưỡng sự phát triển lâu dài với các Barista của mình là nền móng dẫn đến đến thành công. Một Barista sẽ không thể làm tốt nếu họ không yêu công việc mình đang làm!

2. Mô hình cà phê kém chất lượng ảnh hưởng đến quan điểm của khách hàng về ngành cà phê nói chung và các Barista nói riêng

Nguyên nhân cuối cùng mà chúng ta sẽ bàn đến: đó chính là mức độ phủ sóng cấp số nhân của những mô hình cà phê kém chất lượng.

Với lợi thế là nước xuất khẩu cà phê có nhiều tiềm lực, kinh doanh cà phê được xem là một lựa chọn kinh tế hợp lý. Nhà nhà làm cà phê, người người bán cà phê, kinh doanh cà phê đã trở thành một mô hình đại trà đến mức chỉ cần bước ba bước ra đường, bạn có thể dễ dàng đếm không chỉ một, mà rất nhiều cửa hàng cà phê với đủ các loại giá khác nhau. Tuy nhiên chất không đi đôi với lượng. Và dĩ nhiên, tiêu chí của công việc Barista cũng phân hóa khác nhau như thế.

Cà phê không rõ nguồn gốc, cà phê rang tẩm, cà phê rang kém chất lượng … có mặt khắp nơi trên thị trường. Một Barista có lành nghề cách mấy, cũng không thể biến một mẻ cà phê toàn hạt lỗi, ngày rang cũ, ra một tách cà phê tuyệt vời được. Thế nhưng những mô hình kém chất lượng này vẫn tồn tại vì phần lớn người tiêu dùng vẫn chưa hiểu được như thế nào là cà phê ngon.

Thay đổi cái nhìn của cộng đồng về công việc Barista đi song song với việc thay đổi cái nhìn của cộng đồng về cà phê chất lượng. Đây là một công cuộc đòi hỏi sự tham gia của tất cả những ai tham gia vào ngành cà phê: không ngừng nỗ lực làm cà phê, dạy cà phê bằng sự minh bạch và chính trực để “giáo dục” khách hàng.

Thay đổi những quan điểm cũ về ngành cà phê cũng như nghề Barista đã tồn tại hơn vài chục năm nay không phải là một vấn đề đơn giản, nhưng mỗi thành phần trong bất kỳ lĩnh vực nào của ngành cà phê cần góp sức tuyên truyền, cải cách để mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng có thể cùng nhau phát triển và bắt kịp với xu thế của thời đại mới.

Barista School không ngừng nỗ lực làm cà phê, dạy cà phê bằng sự minh bạch và chính trực

Phải làm gì để thay đổi hiện trạng “xem nhẹ” công việc Barista?

Để công việc Barista được công nhận đúng với giá trị của nó, chúng ta cần cả “nội lực” lẫn cả “ngoại lực”. Nội lực ở đây chính là bản thân người làm nghề phải thể hiện được đúng giá trị công việc của mình ở mọi khía cạnh: từ phong thái chuyên nghiệp, nỗ lực trong công việc đến kiến thức và kỹ năng chuyên môn. “Hữu xạ tự nhiên hương”, một công việc được tiêu chuẩn hóa sẽ kéo theo cách nhìn của những người xung quanh phải thay đổi.

Còn ngoại lực, chính là tác động của những người làm chủ, quản lý và nhận thức của khách hàng. Khi tất cả mọi cửa hàng đều tương đồng hóa về trình độ nghề nghiệp, thì người Barista cũng sẽ phải theo kịp để đáp ứng với tiêu chuẩn đó.

Để khẳng định giá trị của nghề Barista là một câu chuyện dài, cần sự nỗ lực của cả cộng đồng

Từng bước từng bước một, sự nghiêm túc và nhiệt huyết mà ta xây dựng từng ngày, sẽ đem lại thành quả mai sau. Như khi trồng cà phê, người nông dân cũng phải cải tạo đất gần 10 năm, cây cà phê sau 4-5 năm mới bắt đầu ra hoa kết trái. Để thay đổi quan điểm của cộng đồng đối với công việc Barista có thể mất 5 năm hay thậm chí 10 năm nữa, nhưng mọi thứ đều bắt đầu từ một hạt giống bé nhỏ mà ta gieo hôm nay. 

Dám tin, dám mơ, và dám tỏa sáng – Barista School

(“Dare to believe, dare to dream, dare to shine.”)

VIỆT NAM BARISTA SCHOOL

● Website: https://baristaschool.vn/

● Facebook: https://www.facebook.com/VietNamBaristaSchool

● SĐT: 1900 636246

● Địa chỉ: 38/13 Nguyễn Văn Trỗi, P.15, Q.Phú Nhuận, TP.HCM

Bài viết liên quan