Barista – nghệ nhân & phù thuỷ của thế giới cà phê

Submitted by Ngoc Nguyen On Friday, 07/19/19 - 10:48am

Trong vài năm trở lại đây tại Việt Nam, thuật ngữ “Barista” bỗng chốc trở thành cụm từ nổi lên trên các công cụ tìm kiếm, người ta nói nhiều về nghề Barista. Nhưng liệu giá trị của những người nghệ nhân & “phù thủy” của thế giới cà phê – những Barista – đã được hiểu cặn kẽ hay chưa?

1. Barista qua ánh nhìn của thế giới

Nhìn lại lịch sử từ những năm 1980 tại Ý, Barista được biết đến như một “Barmen”, hiểu một cách nôm na là một người phục vụ đồ uống đứng phía sau quầy Bar. Thời điểm đó, người ta còn lầm lẫn Barista và Bartender. Trong khi sản phẩm phục vụ của các Bartender là rượu, thì Barista phục vụ các món liên quan đến cà phê, tiêu biểu là Espresso. Vì thành phẩm khác nhau, chúng ta không thể dùng chung một từ để diễn tả 2 khái niệm được.

“Thế thì chúng ta cần sáng tạo ra một từ mới để diễn tả công việc này, quý vị ạ. Tôi thiết nghĩ chúng ta thật sự cần từ này đấy, nó sẽ là một phát minh vĩ đại cho Etymology (từ nguyên học) của thế giới cho xem” – con người thời đại đó nghĩ.

Và như vậy, “bùm”, khái niệm Barista ra đời. Barista là danh từ có nguồn gốc từ tiếng Ý, nên hiển nhiên phải có giống đực/ cái và số ít/ nhiều, như cái cách mà tất cả từ vựng của ngôn ngữ này vẫn tồn tại hàng nghìn đời nay. Barista là một từ đặc biệt, vì dù đuôi từ kết thúc bằng âm “a”, nhưng lại không chỉ dành để chỉ phụ nữ. Barista có thể là bất cứ ai lành nghề và phục vụ đồ uống từ cà phê hay các món nước khác ngoài rượu.

Barista không đơn thuần chỉ là người đứng phía sau quầy Bar. Barista không đơn thuần chỉ là người đứng phía sau quầy Bar.

Đến năm 1992, từ điển tiếng Anh chính thức sử dụng “Barista” để chỉ những người làm công việc tương đương như kể trên. Chính từ lúc đó, Barista được phổ cập trên toàn thế giới. Theo thời gian, người ta đòi hỏi nhiều hơn ở một Barista, chứ không đơn thuần chỉ là những người phục vụ nước đứng sau quầy năm nào nữa.

Người muốn trở thành Barista không chỉ có đam mê đặc biệt với cà phê và sáng tạo thức uống, mà còn phải được đào tạo bài bản, về thái độ phục vụ lẫn kiến thức chuyên môn. Thế giới phát triển, đời sống dần hoàn thiện hơn nên nhu cầu sống, cảm nghiệm và thưởng thức của con người cũng cao lên một bậc. Người ta không chỉ muốn một thức uống ngon, mà còn phải đẹp. Người ta muốn một thức uống không chỉ ngon, không chỉ đẹp, mà còn phải đầy cảm hứng… Theo thời gian, Barista trang bị cho mình thêm kiến thức và cả tư duy sáng tạo, không ngừng tìm tòi, học hỏi và đổi mới tư duy nghề.

Và như vậy, Barista bước lên một tầm cao mới, mà người ta bắt đầu phân cấp, với mức độ cao nhất là các Experts (Chuyên gia) đầu ngành. Các chuyên gia này, có thể xem như những nghệ nhân, hay đúng hơn là những “phù thủy” có khả năng biến hóa với những món đồ uống, khiến chúng trở nên đáng thưởng thức hơn bao giờ hết.

Barista là một nghệ nhân - một phù thủy sáng tạo của ngành F&B . Barista là một nghệ nhân – một phù thủy sáng tạo của ngành F&B .

Đến đây, chúng ta có thể thấy rằng Barista cũng là một nghề cao quý, bên cạnh tất cả những ngành nghề khác trong cuộc sống con người.

2. Hiện tượng “Barista” tại Việt Nam

Định nghĩa Barista được du nhập vào Việt Nam cùng với ngành công nghiệp cà phê kiểu phương Tây. Việt Nam không cảm thấy quá mới mẻ với cây cà phê đâu nhỉ? Vì chúng ta rõ ràng là một quốc gia có đủ điều kiện để trồng cà phê. Cách uống cà phê của phương Đông chúng ta tất nhiên cũng khác, nên sản sinh ra một nền văn hóa cà phê cũng khác. Thuật ngữ Barista được du nhập vào đất nước của chúng ta một cách không trọn vẹn, bởi lẽ xuất hiện sự va chạm của văn hóa phương Đông và văn hóa phương Tây. Sự không trọn vẹn dẫn đến cách hiểu có đôi chỗ khập khiễng.

“Thế chúng ta có cần sáng tạo ra một từ mới nữa hay không nhỉ?”, hẳn là bạn sẽ có xu hướng nghĩ như thế khi đọc đến đây. Thế nhưng điều quan trọng không phải là có từ mới xuất hiện hay không, mà là cách chúng ta nhìn về vấn đề đó như thế nào.

Tại sao lại nói “có đôi chỗ khập khiễng”? Vì hình ảnh các Barista tại Việt Nam vẫn còn bị đóng khung là những người pha chế nước đơn thuần. Barista bị xem nhẹ hơn vị trí đáng lẽ họ thuộc về. Barista có đôi khi bị hiểu nhầm là những người phục vụ cấp thấp trong một quán cà phê, công việc của họ là làm theo một công thức có sẵn, hàng ngày pha đi pha lại 1000 ly nước tương tự nhau cho 1000 khách hàng khác nhau. Barista cũng có khi bị hiểu là nghề nghiệp “không có tương lai”, bởi lẽ chúng ta chẳng nhìn ra đâu được bản đồ ngành, chẳng thấy một tia sáng nào cho sự phát triển.

Tái định nghĩa về Barista tại Việt Nam cùng Barista School. Tái định nghĩa về Barista tại Việt Nam cùng Barista School.

Ấy, đừng vội bi quan. Đó là cách một vài người hiểu như thế, không có nghĩa nó thực sự PHẢI là như thế. Barista là một nghệ nhân, bản chất là một nghệ nhân, thì đi một vòng lớn cũng sẽ trở về là một nghệ nhân. Ngành Food & Beverage (F&B, ăn uống) tại Việt Nam những năm gần đây đã bắt đầu phát triển lên một tầm cao khác: sáng tạo hơn và rộng mở hơn. Cũng vì vậy, Barista đã bắt đầu được đón nhận một cách dễ chịu hơn.

Và tất nhiên, bất cứ ngành nào cũng cần một người tiên phong. Barista School trong hơn 10 năm nay đã chấp nhận những rủi ro để trở thành người tiên phong, mang văn hóa cà phê, văn hóa  Barista đúng chuẩn quốc tế vào Việt Nam. Vì chẳng phải, để các bạn đam mê trở thành một Barista được vững tin vào nghề mình đã chọn và nhìn thấy một bức tranh tươi sáng hơn, thì rất cần một người đồng hành am hiểu tiếp thêm sức mạnh & kiến thức hay sao?

Chậm mà chắc, Barista School tin rằng với sứ mệnh mở rộng/ tái định nghĩa về Barista tại Việt Nam, chúng ta chắc chắn sẽ có một cộng đồng lớn hơn nữa những người có đam mê và dám sống với đam mê trở thành một Barista. Hay nói đúng hơn là trở thành một nghệ nhân, một bậc thầy phù thủy sáng tạo ra những thành phẩm mới mẻ cho ngành.

Bài viết liên quan