THIỀN KHI PHA CÀ PHÊ – BREWING EXPERIENCE

Submitted by tram.anh On Tuesday, 03/30/21 - 2:44pm

“Tôi đã thiền khi pha cà phê” đó là lời chia sẻ từ một bạn học viên của Barista School. Nghe lạ quá đúng không các bạn? Chính vì vậy mà chúng tôi quyết định sẽ chia sẻ câu chuyện trải nghiệm này đến các barista nói riêng và những ai yêu cà phê nói chung. Đặc biệt là những bạn đam mê pha cà phê thủ công (brewing coffee).

 Chúng ta cùng làm rõ một chút nhé!

Pha cà phê (cụm động từ): quá trình xử lý hạt cà phê đã được rang thành nước cà phê. Quy trình này gồm rất nhiều yếu tố như xay, chọn đúng dụng cụ pha, rót nước chuẩn kỹ thuật… Tóm lại đây là một chuỗi hành động.

Thiền (động từ): là một quá trình biến đổi tâm động thành tâm tĩnh. Tâm ở đây có nghĩa là tâm hồn của con người. Thiền là hành động nhằm hướng đến sự an tịnh, bình an và giải toả cảm xúc tiêu cực thông qua việc hít thở và tậm trung về một điểm cố định. Tóm lại đây là hành động tĩnh.

brewing
Cà phê thiền là văn minh cà phê tiêu biểu, hội tụ triết lý của người Phương Đông, được tạo nên từ sự tĩnh tại, rõ biết trong từng phút giây của con người để tỉnh thức, chiêm nghiệm và lĩnh hội tri thức

Cà phê – mầm deo tình yêu

Vốn có chút thích thú cà phê qua giao lưu với bạn bè, lại sắp chuẩn bị đi du học. Là người không thể không làm gì đó, trong thời gian rảnh trong khi chờ đợi ngày nhập học, Đỗ Hiền nghĩ đến việc học một khoá về cà phê. Một phần vì tò mò về cà phê. Một phần muốn trang bị cho mình thêm một nghề tay trái để có thể đi làm thêm trong thời gian du học.

Barista School chúng tôi lại có thói quen luôn mời nước những học viên của mình. Hôm ấy, bạn nhân viên tư vấn mời Đỗ Hiền một ly nước, bạn ấy uống xong bảo: “Quái, trà gì kỳ thế này? Màu thì trà mà mùi thì có vẻ như cà phê, vị thì lại không đắng như cà phê, còn chua chua nữa. Không lẽ pha trà chung với cà phê?”

Đỗ Hiền bảo lúc ấy em chẳng nghe chị tư vấn nói gì vì đâu em đang bận rộn. Lý trí mách bảo em rằng đây là cà phê pha loãng vì đang ở trường dạy cà phê mà. Nhưng thâm tâm thì lại nghĩ đó là trà. Tuy nhiên, bạn ấy bảo về mặt cảm xúc thì hoàn toàn bị … đánh gục. Bạn ấy thích nó – món thức uống chưa biết là gì!

Brewing coffee không chỉ đơn giản là pha cà phê, nó giúp con người tìm về chính mình!

Tư vấn viên cho biết đó là cà phê pha thủ công (brewing coffee). Dù chưa rõ brewing là gì nhưng Đỗ Hiền đã quyết định khám phá nó, thay vì dự định học cà phê pha máy lúc đầu. Đơn giản vì vẫn bị ám ảnh bởi loại “cà phê kỳ cục” nhưng gây thương nhớ đó.

Hành trình tìm hiểu brewing skills rồi biết – hiểu – yêu specialty coffee. Bản thân Đỗ Hiền tâm sự với chúng tôi rằng, bạn ấy cảm thấy có sự thanh thản, nhẹ nhõm và ban đầu chưa nhận thức được điều đó.

Brewing coffee giúp Hiền Đỗ hiểu được hương vị cà phê “đích thực” là như thế nào!

Brewing skills là quá trình yêu cầu tập trung vào việc pha chế, chú tâm cảm nhận hương vị. Rèn luyện được sự tập trung nghiêm túc đó giúp ích rất nhiều. Bản thân sẽ biết cách điều chỉnh cảm xúc từ down mood đến high mood hoặc đạt được cân bằng. Hương thơm là một tác nhân tích cực dành cho sự lạc quan. Sự hỗ mang trong tâm hồn như được sắp xếp, dung hoà trở lại. Từ đó, chúng ta tìm lại được phần nào niềm vui cuộc sống và bình an trong tâm hồn.

Yếu tố ảnh hưởng đến việc điều chỉnh và dung hoà cảm xúc

Để có thể điều chỉnh và sắp xếp lại sự hỗn mang trong tâm, sự tập trung tích cực là điều cần lưu ý. Và cách thức pha brewing coffee là một phương pháp cực kỳ phù hợp. Có thể hiểu đó là những bước trong quá trình pha cà phê. Nghe chẳng liên quan gì nhỉ! Nhưng sự thật là pha chế cà phê, đặc biệt là phương pháp brewing là một yếu tố truyền nhiều năng lượng tích cực, sự tập trung là một điều kiện thành công.

Pha chế cà phê, thoạt nhìn thì đơn giản. Khi thực hành rồi mới thấy có nhiều yếu tố tạo thành. Nhiều yêu cầu bé xíu, chi tiết nhưng cực kỳ quan trọng. Cụ thể:

Khoảng cách từ miệng ấm pha cà phê đến dụng cụ pha

Khoảng cách này sẽ tạo ra sự khác biệt về dòng chảy của nước và lực nước khi chúng tiếp xúc với bề mặt cà phê. Yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chiết xuất và chất lượng cà phê thành phẩm.

Liệu bạn có cảm nhận được dòng nước chảy nhẹ “chạm” vào bề mặt cà phê và hoà quyện lại với nhau không?

Pha brewing theo hướng vòng tròn đồng tâm (concentric circles)

Thật ra, cũng có nhiều cách pha khác nữa nhưng đây là cách phổ biến và đẹp mắt nhất. Đồng thời, đây là cách pha khiến barista phải tập trung nhất. Người pha phải học cách điều khiển dòng chảy từ vòi ấm pha nước theo hình vòng tròn một cách từ tốn và đều tay.

Lực

Đủ và đều là yêu cầu tiêu chuẩn trong pha chế thủ công. Barista phải học cách điều khiển và tiết chế lực ở tay làm sao để vừa đủ. Như vậy thì dòng nước chảy ra sẽ thật đều cả về khối lượng lẫn lưu lượng.

Trạng thái cơ thể

Hẳn tới đây bạn sẽ buồn cười tự hỏi cơ thể thì liên quan gì tới việc này đúng không? Bất ngờ thiền cũng là yếu tố đóng vai trò quyết định sự thành công của phương pháp này đấy. Để có thể hoàn thành các thao tác một cách xuất sắc và hoàn hảo, cơ thể cần phải trụ yên ở một vị trí cố định. Nhất là với trường hợp thao tác tay là yếu tố thành bại. Ngoài ra, còn dùng cơ thể để di chuyển ấm pha thì cần xác định được tâm rồi xoay cơ thể nhịp nhàng quanh tâm đó.

Tuy nhiên, thông thường thì các barista sẽ lựa chọn thao tác tay để thực hiện phương pháp này.

Điều kiện môi trường xung quanh

Đây là yếu tố rất đáng được xem xét và chú trọng cho brewing coffee. Bởi vì nếu vị trí thực hiện pha ở một nơi “lộng gió” thì cũng gây ảnh hưởng rất lớn. Gió mạnh sẽ tác động đến dòng nước, cơ thể, lực tay và cả sự chính xác của cân nữa. Thực tế thì một số loại cân càng cao cấp thì càng nhạy. Chỉ cần một lực rất nhẹ thôi cũng sẽ làm thay đổi chỉ số trên cân.

Bên cạnh đó, môi trường pha cũng yêu cầu sự trong lành và không bị nhiễm mùi. Bởi vì nếu bị tạp mùi hay quá ẩm thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự cảm thụ và đánh giá hương vị cà phê.

Ngoài ra, sự yên tĩnh cũng là một yếu tố cần chú trọng của môi trường pha. Sự ồn ào khó chịu sẽ làm mất tập trung và ảnh hưởng đến sự thành công và sự hoàn hảo của thành phẩm. Nếu không gian yên tĩnh, kết hợp thêm chút âm nhạc du dưỡng dễ chịu thì rất lý tưởng cho phương pháp này đấy.

nơi lý tưởng pha brewing
Một không gian tĩnh lặng, xanh rất xanh như này rất đáng để pha cà phê và thư giãn nhẹ nhàng phải không nào!

Sự tập trung

Có thể nói rằng, tính tập trung là sự quyết định cuối cùng sự thành công của quá trình pha cà phê, đặc biệt là với brewing coffee. Bạn có cà phê xịn, dụng cụ phù hợp, không gian lý tưởng … nhưng bạn thiếu sự tập trung và chú tâm thì mẻ cả phê của bạn sẽ không thể ngon nổi.

Dụng cụ và quá trình pha brewing

Với bộ môn brewing, lựa chọn dụng cụ pha phù hợp cũng giống như chọn mùi hương của nến và âm nhạc hoàn hảo trong quá trình thiền vậy.

Có rất nhiều dụng cụ pha, và mỗi barista đều có thể chọn được dụng cụ pha yêu thích của mình trong quá trình trải nghiệm. Sự chọn lựa dụng cụ phù hợp có thể dựa trên bản chất hạt cà phê hiện có, gu yêu thích chẳng hạn …

V60 thường được số đông yêu thích và lựa chọn. Những người pha chế như nam giới, thích một chút cảm giác mạnh thì sẽ hay chọn Aeropress vì sẽ cần lực ở tay nhiều. Với Aeropress nếu lực không đủ thì áp suất không thể tác động và không thể đẩy dòng nước đi qua cà phê trong quá trình chiết xuất. Aeropress là cảm hứng sáng tạo và cải tiến dựa trên dụng cụ French Press với ưu thế cân bằng, mượt trong hơn của cà phê.

Một số người tin rằng French press là một trong những cách tinh khiết nhất để pha cà phê vì nó gần nhất với phương pháp thử nếm cà phê (cupping), một quy trình thử nếm như của các chuyên gia cà phê.

Cà phê được pha từ bình Chemex sẽ luôn cho hương vị trong trẻo, tươi sáng. Các nốt hương rõ ràng và êm ái!

Chemex là dụng cụ kinh điển nhất trong bộ môn brewing. Bởi gần như nó vẫn giữ được nguyên thiết kế từ lúc mới được phát minh cho đến hiện tại. Bình chemex được tạo ra bởi bàn tay của một nhà hoá học. Cách pha cà phê bằng chemex cũng gần giống với V60. Nhưng chemex sử dụng giấy lọc hoàn toàn khác và dòng chiết xuất đặc biệt hơn nên hương vị cũng sẽ có nét thú vị riêng.

Trong hàng thập kỷ qua, Chemex không đơn thuần là một dụng cụ Pour Over nữa mà đã trở thành biểu tượng của ngành cà phê

Moka Pot – dụng cụ mang tính biểu tượng của văn hoá cà phê Ý từ thập niên trước. Với dụng cụ này, cần đun nóng cà phê trực tiếp hoà trong nước. Cách pha dụng cụ này không quá thách thức vì không đồi hỏi quá nhiều vào sự chú ý trong tỷ lệ chiết xuất.

Kalita, V60 hay Chemex sẽ đòi hỏi sự tập trung cao độ, sự cẩn trọng nhất. Đặc biệt là cần sự rèn luyện chăm chỉ của người pha thì mới đạt được độ hoàn hảo.

Thiền khi pha Brewing coffee

Đọc đến đây chắc các bạn phần lớn đã hiểu được tổng quan về phương pháp pha thủ công brewing. Giờ thì chúng tôi sẽ nói về câu chuyện vì sao “thiền” khi pha cà phê bằng phương pháp này nhé! Nào, cùng trải nghiệm!

Thứ nhất, bạn chuẩn bị dụng cụ và nguyên liệu sẽ sử dụng. Máy xay cà phê bằng tay (nếu bạn không có máy xay chuyên dụng), cân, bộ dụng cụ pha yêu thích (V60, Chemex, Kalita hoặc Aeropress …), giấy lọc phù hợp, ấm pha, cà phê hạt nguyên chất … Tất nhiên đừng quên nguồn nước tinh khiết đảm bảo yêu cầu không làm biến chất hương vị cà phê.

thiền khi pha brewing
Hãy pha cà phê bằng tâm, cảm nhận hương vị bằng vị giác, và thưởng thức một cách tận hưởng

Thứ hai, chuẩn bị một cái bàn sạch ở trong không gian thoáng mát, thoải mái; thêm một chút âm nhạc yêu thích thì thật tuyệt. Điều này rất quan trọng vì nó sẽ ảnh hưởng đến tâm trí cũng như sự tập trung khá nhiều.

Thứ ba, tiến hành xay hạt cà phê theo đúng liều lượng đảm bảo độ chuẩn của mẻ cà phê. Nếu có máy xay cà phê thì rất tiện. Tuy nhiên, cảm giác xay cà phê bằng tay cũng rất hay đấy. Khi tập trung vào động tác xay tay, hương bột cà phê sẽ như “thay áo mới” rất khác so với hạt nguyên bản. Hương thơm gần như “xâm chiếm” không gian hiện tại. Bạn sẽ không thể không phút chốc nhắm mắt để tận tưởng khoảnh khắc này. Gần như muốn hít hết không gian hương thơm vào mình.

Sự chuyển động của dòng nước hoà vào cà phê dường như chậm lại khi ta thiền!

Thứ tư, tiến hành nấu nước theo đúng nhiệt độ yêu cầu nhé, thường dao động từ khoảng 92-96 độ. Tiếp đến là đặt dụng cụ lên cân. Khử mùi giấy lọc bằng nước sôi và bắt đầu tiến hành pha cà phê theo kỹ thuật yêu cầu cho mỗi dụng cụ. Trạng thái “thiền” sẽ đến với bạn ở giai đoạn này. Bởi lúc bắt đầu cho dòng nước nóng di chuyển và tiếp xúc với bột cà phê, hương thơm tuyệt đỉnh của cà phê bắt đầu bung lên. Tất nhiên hương lúc này sẽ lên một nấc mới so với hương khô lúc đang xay.

Xem thêm: 6 yếu tố quyết định chất lượng brewing coffee

Một lần nữa hương thơm sẽ tác động rất mạnh đến bạn. Nó gần như chiếm chỗ, lấn át hết mọi phiền muộn, mọi lo lắng ở thực tại. Lúc này không có gì ngăn trở giữa bạn với hương thơm cà phê, như hoà làm một.

Cuối cùng, sau khi kết thúc quá trình pha. Bạn rót cho mình một tách cà phê, chọn góc ngồi yêu thích, thoải mái nhất và tận hưởng hương vị của nó trong không gian âm nhạc nhé. Chúng tôi tin rằng bạn lại rơi vào trạng thái “thiền” một lần nữa đấy. Hãy cảm nhận hương thơm một lần nữa trước khi nhấm một ngụm nhẹ nhé! Đừng nên uống quá nhanh, sẽ không thể cảm nhận được hương vị tuyệt vời của nó đâu. Nhắm mắt mà tập trung cảm nhận tiền – trung – hậu vị của cà phê. Một lần nữa tâm bạn chỉ thấy an và vui khi không có gì có thể xen vào.

Pha brewing bằng tâm

Tâm an thì mọi thứ sẽ yên. Những thanh âm xung quanh cà phê làm đầu óc bạn thư thái hơn. Tiếng nước chảy róc rách từ ấm pha, âm thanh khi nước tiếp xúc với bề mặt cà phê. Rồi đến tiếng tí tách cà phê chảy xuống ly. Hay tiếng hạt cà phê được xay đều đều. Hay thậm chí chút xíu tiếng va chạm của ly trách cũng khiến các dây thần kinh được xoa dịu.

Đặc biệt hơn cả, tâm bạn được an tịnh, mọi thứ hỗn mang đều như được sắp xếp lại, tất cả bớt rối loạn và ngăn nắp hơn. Tất cả đều do hương thơm tuyệt đỉnh của cà phê và sự sảng khoái của vị cà phê đưa bạn trở về mức cân bằng.

Dụng cụ nào thì hương vị ấy

Trải nghiệm thú vị và rất ấn tưởng bởi dù cùng sử dụng một loại cà phê, nhưng pha bằng những dụng cụ khác nhau thì cho ra hương vị hoàn toàn khác biệt.

Ví dụ như khi sử dụng cà phê Ethiopia. Nếu pha bằng Kalita, bạn có thể cảm nhận cà phê có hương vị về trà và hoa. Còn nếu sử dụng Syphon, hương vị nổi bật sẽ là chocolate và caramel.

Thế nên, chúng ta hoàn toàn có thể tìm kiếm và lựa chọn hương vị yêu thích với từng loại dụng cụ pha khác nhau. Với các brewer thì đây là một trải nghiệm vô cùng thích thú và không bao nhờ nhàm chán. Có thể nói rằng đây cũng là một thú vui và một niềm vui trong hành trình công việc.

Kết

Quá trình pha cà phê sẽ làm cho chúng ta có không gian và chút thời gian lắng đọng, tĩnh tâm nhất định. Trải nghiệm cảm xúc cũng giống như khi chúng ta dọn dẹp nhà cửa. Mọi thứ sẽ ngăn nắp như đầu óc chúng ta trở nên thư thái hơn vậy.

Mỗi khi có sự buồn bực, áp lực hay mệt mỏi vì cuộc sống. Dành chút thời gian pha cà phê và thưởng thức, sẽ khiến chúng ta lạc quan và yêu đời hơn. Cảm giác thư thái như ngồi thiền tịnh tâm vậy đấy!

VIỆT NAM BARISTA SCHOOL

Website: https://baristaschool.vn/

Facebook: https://www.facebook.com/VietNamBaristaSchool

Hotline: 1900 636246

Địa chỉ: 38/13 Nguyễn Văn Trỗi, P.15, Q.Phú Nhuận, TP.HCM

Bài viết liên quan